Kapat

Çevre Mi? Genetik Mi?

Anasayfa Genel Çevre Mi? Genetik Mi?

Psikoloji alanında ‘çevre mi genetik mi’ gibi başka birçok alanda karşılaştırmalı çalışmalar yürütülmektedir. Bulunan bulgular psikoloji bilimi için yeni aydınlanmalara yol açmaktadır. Aynı zamanda yeni tartışmalara da yol açmaktadır. Her çalışmanın farklı bulgusu bilgi birikimini arttırırken aynı zamanda yorumlamayla yeni tartışma ve başka bakış açılarının da çıkmasına neden olmuştur. Bu yazımda sizinle ‘çevre mi genetik mi’ üzerinde bilgilerimi paylaşacağım. Bilindiği üzere gerek fiziksel gerekse ruhsal özelliklerimizi anne-babalarımızdan veyahut akrabalarımızdan aldığımızı söyleriz. Burada, fiziksel özelliğimizden ziyade ruhsal özelliklerimizde çevrenin mi yoksa kalıtımın mı üzerimizde daha büyük etkisi olduğu ele alınacak.

Kişilik özellikleri, zekâ, fiziksel ve ruhsal hastalıklar, madde bağımlılığına eğilim vb. birçok kategoride kalıtımın etkisi olduğunu biliyoruz. Ancak çevresel faktöründe bu kategorilerin iyi veya kötü anlamda değişmesinde büyük bir etkisi vardır.  Çevresel faktörlerde en çok dikkat edilen özellik Ses’in (sosyo-ekonomik statü) düşük veya yüksek olmasıdır. Refah seviyesi düşük olan kesimlerde zekâ, sağlık alanlarında negatif yönde etkilenme söz konusudur.  Zeka ile ilgili yapılan çalışmalarda refah seviyesi yüksek olan ve refah seviyesi düşük olan çocuklarda zeka testi sonuçların da farklılıklar bulundu. Refah seviyesi yüksek olan kesim de zeka seviyesi daha yüksek çıkmaktadır. Bunun en temel sebeplerinden biri verilen eğitim ve fazla uyaranı olan bir çevrede büyümeleridir.  Yaşanan travma, hayat koşulları, sosyal çevremiz de dahil olmak üzere bizim her alanda gelişmemizde farklılıklar göstermemizi sağlamaktadır. Bu bağlamda çevresel faktörlerin insan hayatında çok büyük bir etkisi olduğunu söyleyebiliriz

Psikolojik rahatsızlıklara bakıldığı zaman ‘genetik mi çevre mi’ konusunda tartışmalar sürmektedir. Genel olarak anksiyete, şizofreni gibi rahatsızlıklarda genetik bir alt yapının olduğunu söyleyebiliriz. Aynı zamanda yaşanan kötü durumlar, stres, travmalarda bu rahatsızlıkların çıkmasında tetikleyici faktörlerdendir. Burada asıl ele alınması gereken konu kişilik alt yapısında anksiyeteye karşı uyumlu bir kişilik kodlaması olan bir kişiyle aynı zamanda çevresel faktörlerden dolayı  anksiyete yaşayan bir kişinin aynı derecede bir tedavi sürecinin işleyemeyeceğidir. Bu da kişisel farklılıkları göstermektedir. Her bireyde aynı tedavi yöntemi işlenemez. Bu yüzden psikolojik tedavilerde kimisinde iyi sonuçlar alınabilirken kimisinde yetersiz sonuçlar alınabilmektedir.

Bu bilgiler ışığında şunu söyleyebiliriz ki hem kalıtımsal hem de çevresel faktörler bizim gelişimimizde çok büyük bir role sahiptir. Çevre mi genetik mi sorusuna kesin bir cevap bulunamadıysa da yapılabilecek en iyi çıkarım, bazı özelliklerimiz kalıtım yoluyla gelse de onları iyi ve kötüye doğru çekmekte bizim elimizdedir.

 

Yorumla!